Autostrady w Polsce – jak dużo ich jest i jak z nich korzystać? Jakie są opłaty za autostrady i drogi ekspresowe w Polsce?
Sieć dróg krajowych i autostrad w Polsce pozwala na szybkie dotarcie do wielu miast i tranzytowy przejazd przez nasz kraj. Chociaż mamy do dyspozycji znacznie mniej autostrad niż, np. Niemcy czy Francuzi, to ich długość systematycznie rośnie. W 2024 roku Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zapowiedziała, że w tym roku do użytku zostanie oddanych 142 km nowych autostrad i dróg ekspresowych. Zobacz, jak z nich korzystać i jakie obowiązują na nich opłaty.
![Autostrady w Polsce – jak dużo ich jest i jak z nich korzystać? Jakie są opłaty za autostrady i drogi ekspresowe w Polsce? Autostrady w Polsce – jak dużo ich jest i jak z nich korzystać? Jakie są opłaty za autostrady i drogi ekspresowe w Polsce?](/files/user_upload/autostrady-w-polsce-jak-duzo-ich-jest-i-jak-z-nich-korzystac-jakie-sa-oplaty-za-autostrady-i-drogi-ekspresowe-w-polsce.jpg)
Sieć autostrad i dróg ekspresowych w Polsce
Na koniec 2023 roku długość polskiej sieci dróg szybkiego ruchu, obejmująca autostrady i drogi ekspresowe, przekroczyła 5 tys. km. Obecnie to 5117,1 km dróg świetnej jakości, a to dopiero około dwie trzecie docelowej sieci w Polsce. Składa się na nią:
- 1849,2 km autostrad,
- 3267,9 km dróg ekspresowych.
Natomiast GDDKiA zapowiedziała dalszą budowę autostrad. W 2024 roku odda do użytku:
- 25 km autostrady A2,
- 117 km nowych dróg ekspresowych,
- 23,5 km dróg krajowych o standardzie GP (główne przyspieszone),
- 10 km obwodnic miast.
W realizacji pozostaje 1184 km nowych autostrad, dróg ekspresowych i dróg krajowych niższej kategorii, oraz 143 km obwodnic miast. Status „w realizacji” oznacza, że drogi te są w fazie projektowania i uzyskiwane są stopniowo zezwolenia na ich późniejszą budowę. Rządowy Program Budowy Dróg Krajowych do 2030 roku obejmuje:
- 1290 km w realizacji,
- 297,5 km w przetargu,
- 2612,7 km w przygotowaniu.
Najważniejsze autostrady w Polsce – autostrada A4, A1, A2, A6 i inne
Jeszcze za czasów rządów Edwarda Gierka w okresie PRL-u powstała droga krajowa, która stanowiła urzeczywistnienie marzeń o autostradzie. Była to Gierkówka, która przez ostatnie lata, była wielokrotnie przebudowywana. Prowadzi z Warszawy do Katowic i została otwarta 8 października 1976 roku w Częstochowie.
Od tego czasu powstawały drogi o znacznie lepszej jakości. Dziś, zgodnie z przepisami, autostradą nazywana jest droga publiczna o ograniczonej dostępności. Przeznaczona jest ona wyłącznie do ruchu pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem czterokołowców. Istnieje szereg wymogów, jakie musi spełnić droga, aby została uznana za autostradę m.in.:
- pas drogowy musi mieć co najmniej 3,75 m szerokości,
- pas awaryjny musi mieć co najmniej 3 m szerokości,
- pobocze autostrady musi mieć przynajmniej 1,25 m szerokości,
- przynajmniej dwie trwale rozdzielone jednokierunkowe jezdnie po każdej w każdą stronę,
- musi mieć wielopoziomowe skrzyżowania,
- miejsca i urządzenia obsługi podróżnych, pojazdów i przesyłek,
- można wjechać na nią wyłącznie w wyznaczonych do tego miejscach,
- może mieć węzły drogowe łączące ją z drogami głównymi i drogami szybkiego ruchu, ale w odstępie nie mniejszym niż 15 km.
Na autostradzie istnieją ograniczenia dopuszczalnych prędkości. Samochody osobowe, motocykle i samochody ciężarowe o masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony mogą poruszać się do 140 km na godzinę. W przypadku cięższych pojazdów, np. autobusów i ciężarówek, dopuszczalna prędkość zarówno na autostradzie, jak i na drodze ekspresowej, wynosi 80 km/h. A jaka jest minimalna prędkość na autostradzie? To 40 km/h.
Obowiązuje zakaz holowania na autostradzie, tak jak i zawracania, cofania, postoju (poza miejscami wyznaczonymi do tego celu) i zatrzymywania się. Jeśli auto ulegnie awarii, należy je ustawić najlepiej w wyznaczonym miejscu lub na poboczu i wezwać pomoc drogową na autostradzie.
Zestawienie polskich autostrad - jakie miasta łączą?
Wszystkie autostrady w Polsce oznaczone są literą i liczbą. Numeracja autostrad to litera A z numerem nawiązującym do drogi krajowej, wzdłuż której znajduje się dana autostrada.
- Autostrada A1 – „Autostrada Bursztynowa” łączy Gdańsk i porty znajdujące się na wybrzeżu z Czechami przy przejściu w Gorzyczkach, mijając po drodze Toruń, Łódź, Piotrków Trybunalski, Częstochowę i Aglomerację Górnośląską (GOP).
- Autostrada A2 – łączy granicę państwa z Niemcami w Świecku z Warszawą i dalej prowadzi na granicę z Białorusią w Kukurykach, mijając Poznań, Łódź, Warszawę.
- Autostrada A4 – łączy granicę państwa z Niemcami w Jędrzychowicach z granicą z Ukrainą w Korczowie, mijając Wrocław, miasta Górnego Śląska, Kraków, Tarnów i Rzeszów.
- Autostrada A6 – to obwodnica Szczecina.
- A8 – to Autostradowa Obwodnica Wrocławia.
- A50 – autostrada, która połączy znajdujący się w fazie projektowania i budowy Centralny Port Komunikacyjny i będzie prowadzić do Mińska Mazowieckiego.
Czy autostrady w Polsce są płatne? Jakie opłaty i na jakich odcinkach autostrad obowiązują?
W Polsce obowiązuje system autostrad, na który składają się odcinki płatne i bezpłatne. Są to odcinki koncesyjne, zarządzane przez zewnętrzne firmy, oraz odcinki państwowe. Koszty podróży takimi odcinkami mogą być więc zróżnicowane. Darmowe autostrady w Polsce obejmują:
- odcinek A1 Maciejów – Gliwice – Sośnica; Łódź Północ – Tuszyn;
- odcinek A2 Poznań Zachód – Poznań Wschód; Sługocin – Żdżary; Arynów – Ryczołek;
- odcinek A4 Jędrzychowice – Wrocław Bielany; Gliwice; Gliwice – Sośnica – Katowice – Murckowska; Kraków – Korczowa;
- autostradę A6 i A8 oraz A18.
Zarówno odcinki koncesyjne, takie jak A1 na odcinku Rusocin – Nowa Wieś, czyli od Gdańska do Torunia, czy na autostradzie A2 odcinek Konin – Świecko, jak i odcinki niektórych państwowych autostrad, są płatne.
Na autostradach, które zostały wybudowane w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, obowiązują dwa systemy rozliczeń opłat uiszczanych przez kierowców:
- system opłat rzeczywistych (na bramkach),
- system opłat za dostępność – wynagrodzeniem koncesjonariusza jest wypłacana ze środków publicznych przez czas trwania koncesji „opłata za dostępność”.
System płatności na bramkach zastępowany jest od czerwca 2021 roku nowym systemem do poboru opłaty elektroniczne e-TOLL, który oparty jest na technologii pozycjonowania satelitarnego.